Η εξωτερική εμφάνιση αποτελεί μόνο ένα μέρος της συνολικής μας εικόνας. Ένας άνθρωπος μπορεί να διατηρεί φυσιολογικό βάρος ή καλή φυσική κατάσταση και παράλληλα να αντιμετωπίζει φούσκωμα, δυσκοιλιότητα, διαταραχές πέψης, κόπωση ή ελλιπή πρόσληψη βασικών θρεπτικών συστατικών.
Η πραγματική υγεία δεν αξιολογείται μόνο από αυτό που βλέπουμε. Χρειάζεται να εξετάζουμε πώς λειτουργούν το πεπτικό σύστημα, το έντερο, ο μεταβολισμός, οι μύες, οι αρθρώσεις και το ανοσοποιητικό σύστημα.
Το έντερο είναι κάτι περισσότερο από ένα πεπτικό όργανο
Στο ανθρώπινο έντερο φιλοξενείται ένα σύνθετο οικοσύστημα μικροοργανισμών, γνωστό ως εντερικό μικροβίωμα. Οι μικροοργανισμοί αυτοί συμμετέχουν στη διάσπαση συστατικών της τροφής, στην παραγωγή μεταβολιτών και στην επικοινωνία με το ανοσοποιητικό σύστημα.
Όταν διαταράσσεται η ισορροπία αυτού του οικοσυστήματος, μπορεί να εμφανιστούν μεταβολές στην πέψη, στην εντερική λειτουργία και στους ανοσολογικούς μηχανισμούς. Μελέτες έχουν εντοπίσει διαφορετικά μικροβιακά πρότυπα σε ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα, συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα και άλλα αυτοάνοσα νοσήματα.
Πρόκειται, ωστόσο, κυρίως για συσχετίσεις. Η παρουσία δυσβίωσης δεν αποδεικνύει ότι αυτή προκάλεσε το νόσημα και δεν αντικαθιστά την ιατρική διάγνωση.
Ο άξονας εντέρου και αρθρώσεων
Η επιστημονική βιβλιογραφία εξετάζει πλέον τον λεγόμενο άξονα εντέρου–αρθρώσεων. Μικροβιακά προϊόντα, η ακεραιότητα του εντερικού φραγμού και οι ανοσολογικές αποκρίσεις ενδέχεται να επηρεάζουν τη συστηματική φλεγμονή.
Σχετικές μελέτες διερευνούν αυτή τη σύνδεση στη ρευματοειδή αρθρίτιδα, στην οστεοαρθρίτιδα και στις σπονδυλαρθρίτιδες. Τα δεδομένα είναι σημαντικά, αλλά δεν δικαιολογούν τον ισχυρισμό ότι η αποκατάσταση του μικροβιώματος μπορεί από μόνη της να θεραπεύσει ένα μυοσκελετικό ή αυτοάνοσο νόσημα.
Η διατροφή και η φροντίδα του εντέρου λειτουργούν συμπληρωματικά προς την ιατρική παρακολούθηση και όχι ως υποκατάστατό της.
Φυτικές ίνες και ενυδάτωση
Οι φυτικές ίνες συμβάλλουν στη φυσιολογική λειτουργία του εντέρου και αποτελούν υπόστρωμα για ορισμένους ωφέλιμους μικροοργανισμούς. Καλές πηγές είναι:
- τα όσπρια,
- η βρώμη και τα δημητριακά ολικής άλεσης,
- τα λαχανικά,
- τα φρούτα,
- οι ξηροί καρποί και οι σπόροι.
Οι ίνες χρειάζεται να αυξάνονται σταδιακά, ιδιαίτερα σε ανθρώπους με ευερέθιστο έντερο ή έντονο μετεωρισμό. Η επαρκής πρόσληψη υγρών βοηθά τις φυτικές ίνες να λειτουργούν αποτελεσματικότερα και μπορεί να διευκολύνει τη διέλευση των κοπράνων.
Δεν υπάρχει μία ποσότητα νερού κατάλληλη για όλους. Οι ανάγκες επηρεάζονται από το βάρος, τη δραστηριότητα, το κλίμα, τη νεφρική και την καρδιακή λειτουργία.
Η κίνηση υποστηρίζει και το έντερο
Η τακτική σωματική δραστηριότητα υποστηρίζει την κινητικότητα του εντέρου, τη μυϊκή λειτουργία και τη μεταβολική υγεία. Συστηματικές ανασκοπήσεις δείχνουν ότι η άσκηση μπορεί να επηρεάζει τη σύνθεση και την ποικιλότητα του μικροβιώματος, αλλά τα αποτελέσματα διαφέρουν ανάλογα με τη διατροφή, την ένταση της άσκησης και τα χαρακτηριστικά κάθε ανθρώπου.
Ένα καθημερινό περπάτημα, οι ήπιες ασκήσεις ενδυνάμωσης και η αποφυγή πολύωρης ακινησίας μπορούν να αποτελέσουν μια ασφαλή αρχή, εφόσον το επιτρέπει η κατάσταση της υγείας.
Πότε χρειάζεται διερεύνηση
Επίμονο φούσκωμα, δυσκοιλιότητα, διάρροια, κοιλιακός πόνος ή σημαντική αλλαγή στις κενώσεις χρειάζονται αξιολόγηση. Άμεση ιατρική επικοινωνία απαιτείται όταν υπάρχει:
- αίμα στα κόπρανα,
- ανεξήγητη απώλεια βάρους,
- πυρετός ή επαναλαμβανόμενος έμετος,
- έντονος ή προοδευτικά επιδεινούμενος πόνος,
- αναιμία ή νυχτερινά συμπτώματα.
Το τεστ μικροβιώματος μπορεί να προσφέρει συμπληρωματικές πληροφορίες για τη μικροβιακή σύνθεση του εντέρου. Δεν αποτελεί αυτόνομη διαγνωστική εξέταση και πρέπει να ερμηνεύεται μαζί με το ιστορικό, τα συμπτώματα, τη διατροφή, τη φαρμακευτική αγωγή και τις υπόλοιπες εξετάσεις.
Η ουσιαστική πρόληψη δεν περιορίζεται στην εμφάνιση. Ξεκινά από την καθημερινή λειτουργία του οργανισμού, την πέψη, τη σωστή θρέψη, την κίνηση και την έγκαιρη διερεύνηση των συμπτωμάτων.
Χρήστος Θανασαϊνάς
Επιστημονικός Διευθυντής ForLife Clinic
