Το μικροβίωμα του εντέρου συνδέεται με το ανοσοποιητικό, τον μεταβολισμό, τον εγκέφαλο, τη φλεγμονή και τη συνολική ποιότητα ζωής. Τι γνωρίζουμε σήμερα και τι αξίζει πραγματικά να προσέξουμε;

Για πολλά χρόνια αντιμετωπίζαμε το έντερο σχεδόν αποκλειστικά ως ένα όργανο πέψης. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη.

Μέσα στο γαστρεντερικό μας σύστημα ζουν τρισεκατομμύρια μικροοργανισμοί. Βακτήρια, μύκητες, ιοί και άλλοι μικροοργανισμοί σχηματίζουν ένα πολύπλοκο οικοσύστημα που ονομάζουμε εντερικό μικροβίωμα.

Και αυτό το οικοσύστημα δεν μένει απομονωμένο μέσα στο έντερο.

Επικοινωνεί συνεχώς με το ανοσοποιητικό σύστημα, τον εγκέφαλο, το ήπαρ, τον μεταβολισμό και πολλές ακόμη λειτουργίες του οργανισμού.

Γιατί το μικροβίωμα είναι τόσο σημαντικό;

Ένα υγιές και ισορροπημένο μικροβίωμα συμμετέχει σε διαδικασίες όπως:

• η πέψη και η αξιοποίηση των θρεπτικών συστατικών
• η παραγωγή συγκεκριμένων μεταβολιτών
• η προστασία του εντερικού φραγμού
• η ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος
• η διαχείριση της φλεγμονής
• η επικοινωνία εντέρου και εγκεφάλου

Δεν υπάρχει όμως ένα «τέλειο μικροβίωμα» που να είναι ίδιο για όλους.

Η σύνθεσή του επηρεάζεται από τη διατροφή, την ηλικία, τα φάρμακα, το στρες, τον ύπνο, τη φυσική δραστηριότητα και πολλούς ακόμη παράγοντες.

Έντερο και ανοσοποιητικό

Ένα μεγάλο μέρος της ανοσολογικής δραστηριότητας του οργανισμού σχετίζεται άμεσα με το γαστρεντερικό σύστημα.

Το έντερο λειτουργεί ως ένα πολύ σημαντικό σημείο επαφής ανάμεσα στον οργανισμό και στο εξωτερικό περιβάλλον.

Γι’ αυτό και η κατάσταση του εντερικού φραγμού αλλά και η ισορροπία των μικροοργανισμών έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη σύγχρονη έρευνα για τη φλεγμονή και τα ανοσομεσολαβούμενα νοσήματα.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι κάθε αυτοάνοσο νόσημα προκαλείται από το έντερο ούτε ότι μια αλλαγή στη διατροφή μπορεί από μόνη της να θεραπεύσει ένα αυτοάνοσο.

Σημαίνει όμως ότι το έντερο είναι ένας παράγοντας που αξίζει να αξιολογείται μέσα στη συνολική εικόνα του ασθενούς.

Ο άξονας εντέρου–εγκεφάλου

Το έντερο και ο εγκέφαλος επικοινωνούν συνεχώς.

Η επικοινωνία αυτή πραγματοποιείται μέσω του νευρικού συστήματος, ορμονών, ανοσολογικών μηχανισμών και ουσιών που παράγονται από τα βακτήρια του εντέρου.

Γι’ αυτό χρησιμοποιούμε συχνά τον όρο:

«Άξονας εντέρου–εγκεφάλου»

Το στρες μπορεί να επηρεάσει την κινητικότητα του εντέρου.

Το έντερο μπορεί αντίστοιχα να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός ανταποκρίνεται στο στρες.

Αυτό βοηθά να καταλάβουμε γιατί σε αρκετούς ανθρώπους περίοδοι έντονου άγχους συνοδεύονται από:

φούσκωμα, διάρροια, δυσκοιλιότητα, κοιλιακό πόνο ή μεταβολές στην όρεξη.

Ποια συμπτώματα μπορεί να μας κάνουν να προσέξουμε περισσότερο το έντερο;

Ένα σύμπτωμα από μόνο του δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει διαταραχή του μικροβιώματος.

Όταν όμως υπάρχουν επίμονα προβλήματα, αξίζει να γίνει σωστή αξιολόγηση.

Συχνά συμπτώματα είναι:

• επαναλαμβανόμενο φούσκωμα
• μετεωρισμός
• δυσκοιλιότητα
• συχνές διάρροιες
• κοιλιακός πόνος
• δυσφορία μετά από συγκεκριμένα τρόφιμα
• σημαντικές αλλαγές στις κενώσεις

Ειδικά όταν τα συμπτώματα είναι καινούργια, έντονα ή επιμένουν, η πρώτη κίνηση δεν είναι η αγορά συμπληρωμάτων.

Είναι η σωστή ιατρική διερεύνηση.

Οι 7 βασικές κινήσεις για ένα πιο υγιές έντερο

1. Μεγαλύτερη ποικιλία φυτικών τροφών

Λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ξηροί καρποί, σπόροι και δημητριακά ολικής άλεσης προσφέρουν διαφορετικές ίνες και φυτοχημικά.

2. Επαρκείς φυτικές ίνες

Οι φυτικές ίνες αποτελούν σημαντικό υπόστρωμα για πολλά ωφέλιμα εντερικά βακτήρια.

Η αύξησή τους όμως πρέπει να γίνεται προοδευτικά, ιδιαίτερα σε ανθρώπους με έντονο φούσκωμα ή συγκεκριμένα γαστρεντερικά προβλήματα.

3. Καλή ενυδάτωση

Το νερό είναι απαραίτητο τόσο για τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού όσο και για τη σωστή λειτουργία του εντέρου.

4. Λιγότερα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα

Η καθημερινή διατροφή καλό είναι να βασίζεται κυρίως σε πραγματικές, ελάχιστα επεξεργασμένες τροφές.

5. Καθημερινή κίνηση

Το περπάτημα και η συστηματική άσκηση βοηθούν τόσο τη μεταβολική υγεία όσο και τη λειτουργία του γαστρεντερικού.

6. Καλύτερος ύπνος

Ο ύπνος, το στρες και το μικροβίωμα συνδέονται μεταξύ τους περισσότερο απ’ όσο πιστεύαμε πριν από λίγα χρόνια.

7. Όχι τυχαία συμπληρώματα

Προβιοτικά, πρεβιοτικά και άλλα συμπληρώματα δεν είναι απαραίτητα για όλους και δεν έχουν όλα την ίδια δράση.

Η επιλογή τους πρέπει να γίνεται ανάλογα με τον άνθρωπο και το πρόβλημα που προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε.

Χρειάζεται όλοι να κάνουν τεστ μικροβιώματος;

Όχι.

Το τεστ μικροβιώματος δεν είναι μια εξέταση που χρειάζεται απαραίτητα κάθε υγιής άνθρωπος.

Μπορεί όμως σε συγκεκριμένες περιπτώσεις να προσφέρει επιπλέον πληροφορίες για τη σύνθεση του εντερικού οικοσυστήματος, όταν χρησιμοποιείται σωστά και αξιολογείται μαζί με:

το ιστορικό, τα συμπτώματα, τη διατροφή, τις εξετάσεις και την κλινική εικόνα.

Το σημαντικότερο είναι να μην αντιμετωπίζουμε ένα αποτέλεσμα μικροβιώματος ως αυτόνομη «διάγνωση».

Το μεγαλύτερο λάθος που κάνουμε με το έντερο

Το μεγαλύτερο λάθος είναι να ψάχνουμε μία μαγική λύση.

Ένα προβιοτικό.

Ένα συμπλήρωμα.

Ένα superfood.

Μία «αποτοξίνωση».

Το έντερο όμως είναι ένα οικοσύστημα.

Και τα οικοσυστήματα δεν αλλάζουν με μία μόνο παρέμβαση.

Χρειάζονται συνέπεια στη διατροφή, στον ύπνο, στην κίνηση, στην ενυδάτωση και στη συνολική καθημερινότητα.

Συμπέρασμα

Το έντερο βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας όχι επειδή είναι μια καινούργια «μόδα», αλλά επειδή αρχίζουμε να κατανοούμε καλύτερα πόσο στενά συνδέεται με ολόκληρο τον οργανισμό.

Το ζητούμενο δεν είναι να φοβηθούμε κάθε σύμπτωμα ούτε να προσπαθούμε να «διορθώσουμε το μικροβίωμά μας» μόνοι μας.

Το ζητούμενο είναι να αρχίσουμε να βλέπουμε την υγεία συνολικά.

Διατροφή. Έντερο. Μεταβολισμός. Ανοσοποιητικό. Ύπνος. Κίνηση. Πρόληψη.

Γιατί πολλές φορές η πρόληψη αρχίζει από κάτι πολύ απλό:

να γνωρίσουμε καλύτερα τον ίδιο μας τον οργανισμό.

Χρήστος Θανασαίνας

Κλινικός Διατροφολόγος – Κλινικός Νευροψυχολόγος
Επιστημονικός Διευθυντής ForLife Clinic
Longevity Health Community

ForLife Clinic
Τηλ. 6948 464 420 | 2310 317 273